Innovatief leren

De illusie van de digibordmethode

2011-02-04T13:54:00.008+01:00

Het digibord kwam, zag en overwon. Zelden is een nieuw en innovatief medium zo snel op grote schaal in de klas beland. En we mogen er blij mee zijn. Mede door dit bord is het mogelijk om het leren dichter bij de belevingswereld van kinderen te leggen. Tevens is de didactische meerwaarde, mits goed gebruikt, aanzienlijk. Deze meerwaarde ontstaat met name als het bord gebruikt wordt om het interactief leren in de groep te versterken. Hoe dit bijvoorbeeld kan gebeuren is terug te zien in de discussiefilm 'Interactiever leren met het digibord'.

Regelmatig kom ik mensen tegen die het digibord zien als een hype die van voorbijgaande aard is. Niet functionele nieuwigheid heet het dan al gauw. Bij mezelf merk ik het tegenovergestelde. Kom ik in een klaslokaal zonder digibord, dan krijg ik het gevoel dat de klok er stil gestaan heeft.

Toch snap ik wel een beetje wat mensen met de hype digibord kunnen bedoelen. Vaak gaat het dan niet meer om het bord zelf, maar om randzaken die ermee samenhangen. De nieuwste hiervan is de zogenaamde digibordmethode. Onderwijsleerpakketten die volledig gedragen worden door het digitale schoolbord dus. Spontaan komt bij mij de vraag op of u ooit gehoord heeft van krijtbordmethoden? Nee dus. Waarom niet? Omdat het gewoon niet kan. En voor het digibord geldt hetzelfde.

Laten we even heel simpel stellen dat een methode een volledig uitgewerkt en direct bruikbaar pakket met educatieve content is. Met als ultieme doelen het doelgericht laten leren van leerlingen / studenten en het effectief lesgeven door leerkrachten / docenten. Een goede methode biedt daartoe multimediale kant en klare leerstof, een uitgewerkte didactiek en handreikingen voor goede klassenorganisatie. Bij dit laatste punt speelt het omgaan met verschillen tussen leerlingen een enorm belangrijke rol.

Wat een methode zal moeten bieden, is veel breder dan wat een digibord kan dragen. Als zo'n digibordmethode inderdaad volledig draait om het digitale schoolbord, dan wordt van een middel een doel gemaakt. Het onderwijs wordt opgehangen aan één medium. Vervolgens worden alle didactische en organisatorische hoofdzaken ondergeschikt gemaakt aan het gebruik van dit medium. Vooral voor het effectief omgaan met verschillen is dit funest. Allemaal altijd op hetzelfde moment op hetzelfde bord naar dezelfde leerstof gaan kijken en luisteren, kan niet de bedoeling zijn. Het doet teveel terugdenken aan het klassikale, frontale massaonderwijs waar veel scholen juist afscheid van genomen hebben.

Ook 'digibordmethoden' moeten iets met de verwerking van leerstof en bieden dan vaak een woud aan kopieerbladen aan. Veel leerkrachten / docenten zijn daar niet blij mee. Als je vraagt waarom niet, is het antwoord dat het zo'n gedoe wordt. Het is inderdaad niet niks om een compleet bos bij elkaar te kopiëren en te verspreiden.

Maar hoe moet het dan wel in een tijd dat de digitalisering doorzet en het boek slechts een van de mogelijkheden is? Eigenlijk is het heel simpel. Zet niet een nieuw medium centraal, maar vertrek vanuit de leerlingen. Wat hebben zij nodig en hoe kan aan hun onderlinge verschillen in onderwijsbehoeften tegemoet worden gekomen? Alle antwoorden zullen gaan in de richting van de methode als rijke leeromgeving. Digitaal en op papier, met leerstof op verschillende niveaus, steunend op een krachtige didactiek en een haalbare organisatie. Het digibord zal hierbij een belangrijke pijler zijn, maar nooit het centrale uitgangspunt.

Mee eens of juist niet. Laat het weten door te reageren op dit bericht. Samen weten we meer.

De 9 schakels van effectief onderwijs

2010-09-20T10:08:00.000+02:00

Wat goed onderwijs is, zal altijd onderwerp van discussie blijven. En dat moet ook, want het doel is de overtreffende trap: het beste onderwijs.

Uit praktijkervaringen en wetenschappelijk onderzoek weten we inmiddels dat een aantal zaken min of meer tijdloos zijn. We kunnen ze ordenen in de vorm van de 9 schakels van effectief onderwijs in de klas:

1. leerdoelen
2. betrokkenheid
3. interactie en afwisseling
4. effectief lesmodel
5. toetsen
6. instructie en begeleiding
7. leertijd
8. didactische aanpak
9. organisatie

In een tijd waarin veranderingen elkaar snel opvolgen, is het belangrijk om een innovatie kritisch te bekijken op de feitelijke meerwaarde voor de effectiviteit van het onderwijs in de klas. Om het werkelijke innovatieve gehalte vast te stellen, kunnen we het beste onderzoeken of de leerlingprestaties er beter door zijn geworden. Dit is echter in veel gevallen een lastige en langdurige aangelegenheid. Een goed en snel alternatief is het toetsen van de verandering aan de 9 schakels van effectief onderwijs. Hoe meer schakels een verandering weet te verbeteren, hoe hoger het innovatieve gehalte is.

Meer weten? Bekijk de nu volgende presentatiefilm.

Didactische digibordwerkvormen

2010-07-16T11:20:00.016+02:00

Enkele weken geleden hebben Linda Humme en ik een discussiefilm op You Tube gezet met de titel 'Interactiever leren met het digibord'. We hebben de film gemaakt om met name de didactische discussie over het gebruik van het digibord aan te wakkeren. In heel veel klassen staat inmiddels een digitaal schoolbord en op de meeste plaatsen wordt het onderwijs er in ieder geval een beetje leuker door. Dat is mooi meegenomen, maar vaak zou het onderwijs door didactisch geavanceerder gebruik van het bord ook nog een beetje beter kunnen worden ook. Een te mooie kans om te laten liggen.

In de film starten we met de verschuivingen die er gaande zijn als het gaat om het effectief leren. Moderne leertheorieën benadrukken steeds sterker dat effectief leren een actief proces is waarbij op een persoonlijke wijze kennis en inzicht geconstrueerd worden. Door gerichte denkactiviteiten ontstaan (betere) verbindingen tussen zenuwcellen in de hersenen. Er ontstaat dus een verbeterde 'infrastructuur' die maakt dat iemand, in ieder geval cognitief, vaardiger wordt. Om effectiever te leren, moeten we er dus voor zorgen dat leerlingen gerichter blijven denken over de leerstof die we aanbieden. Er moet dus voortdurend een krachtige interactie tussen de leerling en de leerstof zijn. Interactie is daarbij dus geen synoniem voor zoveel mogelijk praten, maar voor het op gang houden van de denkactiviteit. Dit laatste gebeurt door effectieve en veelzijdige didactische werkvormen. En met de introductie van de digiborden is er meer mogelijk dan ooit. Vandaar de term didactische digibordwerkvormen.

We sluiten de film af met 10 voorbeelden van didactische digibordwerkvormen. Maar er zijn er natuurlijk veel meer. Graag zouden we, samen met jullie, een nieuwe discussiefilm gaan maken waarin we zoveel mogelijk didactische digibordwerkvormen gaan verzamelen. Het gaat dus om didactische werkvormen, waarbij het gebruik van het digibord leerlingen dieper en gevarieerder laat denken over de leerstof en dus effectiever laat leren. Gebruik jij werkvormen, gekoppeld aan het digitale schoolbord, die toegevoegd kunnen worden, laat het ons dan weten. Dit kan door te reageren op dit bericht, maar mailen mag ook. Wij zullen vervolgens kijken of we ze kunnen rubriceren en er een plaatje bij kunnen laten maken. Als dat lukt, komt jouw bijdrage in de nieuwe discussiefilm. En jouw naam wordt uiteraard toegevoegd aan de aftiteling. Inderdaad, met hoofdletters!

Interactiever leren met het digibord

2010-06-15T09:58:00.003+02:00

In een razend tempo verschijnen in steeds meer klaslokalen digiborden. Het moment dat een lokaal zonder digibord gedateerd aandoet, is niet meer ver weg. Toch is in veel scholen vast te stellen dat het didactisch gebruik van het digibord nog (sterk) moet groeien. Anders blijft het bord hangen in de hoek van de speeltjes en de gadgets. Leuk voor erbij, maar weinig bijdragend aan de primaire functie van de school: kinderen de mogelijkheid geven om te leren en zich te ontwikkelen.

Het gebruiken van een digibord heeft veel voordelen, maar de belangrijkste winst zit in het verbeteren van de interactie. Interactie is daarbij meer gericht op samen doen dan samen praten. Doen staat voor een breed spectrum aan werkvormen waarbij leerlingen blijven denken over de leerstof. En denken is de motor van het leren en ontwikkelen. Zonder denken wordt geen nieuwe kennis geconstrueerd en vindt geen leren plaats. Het gebruik van het digibord moet er dus toe leiden dat kinderen meer en beter denken over de leerstof. En die mogelijkheden zijn er volop.

De onderstaande discussiefilm laat zien hoe het digibord het leren interactiever kan maken. In eerste instantie vanuit een leertheoretische invalshoek. Het tweede gedeelte van de film toont daarnaast ook 10 didactische digibordwerkvormen die het leren kunnen verbeteren. Kijken, denken en doen dus!

Het differentiatiedilemma

2010-06-02T14:50:00.003+02:00

In veel klassen zijn de verschillen tussen kinderen groot. De permanente uitdaging voor scholen is om hier adequaat mee om te gaan. Dat lijkt gemakkelijker dan het is. Succesvol differentiëren wordt vaak gezien als een organisatieprobleem waar goed klassenmanagement de oplossing voor zou moeten zijn. Natuurlijk: het goed kunnen managen van een klas is voorwaardelijk voor het effectief kunnen omgaan met verschillen tussen leerlingen. Maar het maken van goede keuzes gaat hieraan vooraf. Hierbij doemt voortdurend hetzelfde dilemma op: houd ik de klas bij elkaar of laat ik kinderen los en ga ik werken met verschillende niveaugroepen? Oftewel, differentieer ik convergent of divergent?

Bij de aanschaf van nieuwe methoden of het gaan gebruiken van nieuwe technologieën spelen de organisatorische kanten van het differentiatiedilemma een belangrijke rol. Sterker nog, het is juist dit dilemma dat een succesvolle implementatie regelmatig in de weg staat. Bekijk de discussiefilm.

Effectiever onderwijs met het digibord

2010-05-19T15:45:00.007+02:00

Enkele weken geleden heb ik een conceptversie van een discussiefilm met de naam 'Effectiever onderwijs met het digibord' online geplaatst. Ik heb daarbij de hele wereld en omstreken uitgenodigd om deze versie te bekijken en te becommentariëren. Met behulp van deze commentaren ben ik in staat geweest om verbeteringen aan te brengen. Inmiddels staat versie 1 online. Commentaar blijft altijd welkom, want het kan altijd weer beter.

Ik hoop hiermee een bijdrage te leveren aan de permanente discussie die moet leiden tot steeds effectiever en beter gebruik van het bord. De mogelijkheden worden nog maar half benut, maar ik vind de toegevoegde waarde al aanzienlijk. Een klaslokaal zonder digibord voelt voor mij langzamerhand wat onwennig. Het roept de sfeer op van het behelpen. Het doet me denken aan de tijd dat ik voor een adviesinstelling werkte en de pc moest delen met mijn kamergenoot. Na 2 maanden werden we er beide stapelgek van en na nog 2 maanden zeuren, was ook het management om. De pc was persoonlijk gereedschap geworden. Jaren later snap ik niet hoe het werk ooit zonder computer gedaan kon worden.

Die ontwikkeling is vergelijkbaar met de ongekend snelle introductie van het digibord in het klaslokaal. Persoonlijk gereedschap hoeft het niet te worden, maar een lokaal zonder digibord zal binnenkort gaan ogen als afunctioneel en achterhaald. Het bord zelf is echter een neutraal apparaat. Het onderwijs hoeft er niet beter en niet slechter van te worden. Maar het zou natuurlijk eeuwig zonde blijven als we met zoveel nieuwe mogelijkheden niet in staat zouden zijn om het onderwijs beter te maken. En die discussie is didactisch van aard en moet gevoerd worden.

Bekijk de discussiefilm.

Met dank aan: Linda Humme, Martin de Jong, Gabien Lambert, Paul de Maat, Peter ter Riele en Albert Rouschop.

Begrijpend leesinstructie nieuwe stijl

2010-05-07T16:00:00.014+02:00

Vraag een leerling aan welk vak hij een hekel heeft en de kans is groot dat het antwoord begrijpend lezen is. Vraag een leerkracht welk vak hij het minst graag geeft het gaat vaak over hetzelfde vakgebied. Dat kan geen toeval zijn.

De ultieme oorzaak van de impopulariteit van het genoemde vakgebied ligt waarschijnlijk in het ongrijpbare. Wat is begrijpend lezen eigenlijk precies? En hoe kun je er beter in worden? Gelukkig kunnen we er inmiddels wat zinnigere dingen over zeggen dan pakweg 10 jaar terug. Maar zo concreet als bij technisch lezen of spelling zal het nooit worden. Daarvoor is leesbegrip teveel verweven met intelligentie en algemene ontwikkeling.

Wetenschappers zijn het er wel over eens dat goede begrijpend lezers 4 dingen hebben. Ze kunnen vlot technisch lezen, hebben een goede woordenschat, beschikken over een brede achtergrondkennis en passen leesstrategieën toe. Interessant is wel dat de eerste drie zaken meer als voorwaardelijk worden gezien. De leesstrategieën zijn daarna het topje van de begrijpend lees-ijsberg.

In de malaise van de impopulariteit hebben ook verouderde begrijpend leesmethoden een belangrijk aandeel. Eerst waren ze onaantrekkelijk omdat ze voornamelijk lange teksten en ongerichte vragen voorschotelden. Toen dat stadium gepasseerd was, kwam er in veel methoden een overdaad aan instructie om de hoek kijken. Uitvoerig hardop denkende leerkrachten met, hoe kan het anders, leerlingen die wegzakken. Een normaal verschijnsel bij een didactiek die kinderen niet weet te pakken. Dus kwam er het punt dat er opvallend veel begrijpend leesmethoden versneld bij het grof vuil kwamen te staan.

De uitdaging van de nieuwe generatie onderwijsleermiddelen bij het vak begrijpend lezen is het beter kunnen motiveren van leerlingen en leerkrachten. Aansprekende teksten, veelal verwijzend naar de actualiteit, kunnen daarbij zorgen voor een doorbraak (Guthrie, 2002). Maar dit is niet alles. Ook de resultaatgerichtheid zal sterk moeten verbeteren. Gemotiveerd zijn heeft vrijwel altijd ook te maken met het bereiken van doelen. Effectieve begrijpend leesinstructie is daarbij van doorslaggevend belang. En opnieuw zal er daarbij ruime aandacht zijn voor instructie in de vorm van hardop denken. Maar niet meer op de traditionele eenrichtingswerkwijze met de pratende leerkracht en de (in het beste geval) luisterende kinderen. Hardop denken kan namelijk ook in een gespreksvorm, waarbij een goede vraagstelling en een niet voorspelbare beurtverdeling de betrokkenheid van leerlingen sterk kunnen verbeteren.

Die vraagstelling is iets waar niet te licht over gedacht moet worden. Goede hardop denkvragen, gebaseerd op evidence based leesstrategieën, schud je als leerkracht niet zomaar uit je mouw. Daarom zijn er experimenten gedaan waarbij de hardop denkvragen opgevoerd worden op het digitale schoolbord. Daarbij is de tekst op het bord te zien en verschijnen de gespreksvragen die het hardop denken voeden er direct naast. Afhankelijk van de voortgang van de bespreking kan er ook in de tekst gemarkeerd en gewerkt worden. Zowel door leerkrachten als leerlingen. De verwachtingen van deze ondersteunende digibordsoftware zijn hooggespannen. We gaan het kritisch volgen, maar het moet raar lopen willen ze niet waargemaakt worden.

Meer informatie over moderne begrijpend leesinstructie is te zien de onderstaande discussiefilm (bron: Trends in beeld, http://trendsinbeeld.blogspot.com).

De metamorfose van de handleiding

2010-04-27T13:27:00.009+02:00

De handleiding is sinds jaar en dag het hart van de methode. Wil je snappen hoe een pakket werkt of hoe je les 10 het beste kunt aanbieden, dan zoek je het op. Toch is de vorm en de functie van de handleiding momenteel behoorlijk aan het veranderen. En dat is ook wel nodig ook, want de fysieke levensduur van nogal wat handleidingen is bijna onbeperkt. De reden: ze komen zelden uit de kast en soms niet eens uit de plastic folie die er bij de aanschaf omheen zat. Om een goede inschatting te kunnen maken van de metamorfose van de handleiding, is het goed om rekening te houden met minstens drie ontwikkelingen.

De eerste ontwikkeling heeft te maken met de didactische functie. De klassieke handleiding stamt uit de tijd dat methodes een ander karakter hadden en gebaseerd waren op een andere didactiek. Het hulpmiddel ondersteunde een didactiek die veelal gebaseerd was het behaviorisme. Het menselijk geheugen werd gezien als een black box waar we niets van wisten en leren gebeurde aan de hand van een paplepeldidactiek (met leerlingen als holle vaten die gevuld moesten worden) of een didactiek op basis van drill and practice of trail and error ("oefen maar en dan komt het vanzelf wel"). Deze leerprincipes zijn de laatste decennia vervangen door leertheoretische uitgangspunten die gebaseerd zijn op het constructivisme. Hierbij wordt leren gezien als een persoonlijk constructieproces, waar niet alleen de stimulus (leerstof, leerkracht) van belang is, maar waarbij ook de leerling zelf nadrukkelijk invloed heeft op het eigen leren.

Om de leerling beter in staat te stellen om zijn leerproces te sturen, is het belangrijk om uit te gaan van individuele onderwijsbehoeften als het gaat om de (mate van) ondersteuning bij het leren. Sommige, meestal de betere, leerlingen leren het best door redelijk zelfstandig aan de slag te gaan. Andere, meestal de gemiddelde en minder goede leerlingen, halen de leerdoelen niet als ze onvoldoende instructie en begeleiding krijgen. Om te zorgen dat het methodisch materiaal aansluit bij beide onderwijsbehoeften, is het belangrijk om alle lesfasen (introductie, instructie, verwerking, evaluatie) te plaatsen in het leerlingmateriaal. Zo krijgen ook zelfstandig lerende kinderen instructie, zij het dat ze deze meer lezend dan luisterend tot zich nemen. Als alle lesfasen terug te vinden zijn in leerlingmateriaal, worden de selfservicemogelijkheden namelijk maximaal.

Als het leerlingmateriaal er anders uit gaat zien, heeft dat ook consequenties voor de handleiding. Waar de klassieke handleiding de enige plaats was waar de lesfasen introductie, instructie en evaluatie beschreven stonden, is dat nu niet meer het geval. Deze lesfasen staan steeds vaker ook in het leerlingmateriaal, beschreven in taal die voor leerlingen goed te begrijpen is. De handleiding hoeft dus niet meer in detail aan te geven wat een leerkracht precies moet zeggen, want deze teksten hebben de auteurs reeds geschreven voor het leerlingmateriaal. De ervaring leert dat dit een hele klus is. Methodemakers komen niet meer weg met abstracte suggesties, ervan uitgaande dat de leerkracht er zelf wel kindertaal van maakt. Nee, ze moeten zelf het taalgebruik aanpassen aan de doelgroep en dat is andere koek. Maar als deze stap eenmaal gezet is, staat er vaak een beter doordachte en beschreven les. Een ander groot voordeel is dat de handleiding er tevens veel compacter door kan worden, zonder dat er dingen gaan ontbreken.

De tweede ontwikkeling in handleidingland heeft te maken met de behoefte aan uitvoerige schriftelijke begeleiding. Langzamerhand verschuiven we steeds meer van een schrift- naar een beeldcultuur. Instructiefilms nemen daarbij de rol over van beschrijvingen en doen dat met verbazingwekkend veel succes: ze zijn duidelijker en bondiger dan via een tekstuele beschrijving haalbaar is. Laten zien hoe een methode werkt, kan daarom minstens net zo goed via een goed filmpje. En één ding staat daarbij vooraf al vast: de kijkcijfers overtreffen de leescijfers enorm. Uiteraard zal niet iedere lesbeschrijving vervangen worden door filmisch materiaal, maar bij algemene gedeelten zijn er veel mogelijkheden.

Dan is er nog een derde ontwikkeling waarom de handleiding wel van kleur moet verschieten, namelijk de razendsnelle introductie van het digibord. Waar het boek lange tijd de basis van de methode was, zien we nu dat het digibord de plek is waar alle methodeonderdelen in de vorm van digimenu’s bij elkaar komen. Het is zo voor de hand liggend om toelichtingen voor de leerkracht via een hyperlink te gaan koppelen met dat wat op het digibord getoond kan worden. Hierdoor kan digibordsoftware doorgroeien naar een digitale leerkrachtassistent. Inmiddels zien we de aanzet hiervoor en die is onomkeerbaar. (zie afbeelding: leerkrachtassistent Veilig Leren Lezen).

Toch zal de handleiding niet verdwijnen. Veel leerkrachten zullen het gebruiksgemak van papier verkiezen boven de digitale geneugten van You Tube, het digibord of de (tablet)pc. Maar anders wordt het wel, want de klassieke handleiding heeft aan kracht en functie ingeboet. En de alternatieven zijn er: zowel op papier als op scherm.

Effectief leren met het digibord

2010-04-18T22:11:00.017+02:00

In september 2009 heb ik een discussiefilm met de titel 'De kracht van het digibord' op You Tube geplaatst. In deze film wordt een poging gedaan om de onderwijskundige meerwaarde van het digitale schoolbord onder woorden te brengen en worden aanwijzingen gegeven om het digibordgebruik te verbeteren. Binnen korte tijd was deze film meer dan 3000 keer bekeken en stroomden via allerlei kanalen reacties binnen.

Ik vind het nu tijd voor een vervolg en wil een aantal vervolgfilms maken die de discussie over effectief digibordgebruik verder aan moeten wakkeren. Daarom heb ik een nieuwe discussiefilm gemaakt met de titel 'Effectief onderwijs met het digibord'. Deze film gaat over de relatie tussen de 7 schakels van effectief onderwijs en het gebuiken van een digibord. Conceptversie 1 (zie onder) staat inmiddels online. Ik wil iedereen die een bijdrage wil leveren, vragen om de film te bekijken en reacties te plaatsen. Zo kunnen we de film samen nog beter maken.

Iedereen die een bruikbare reactie plaatst, die leidt tot aanpassingen in de film, zal opgenomen worden in de aftiteling. Ik zal de reacties verwerken in een nieuwe versie en deze publiceren op mijn You Tube-kanaal en op een aantal weblogs.

Het georganiseerde wantrouwen

2010-04-18T21:34:00.004+02:00

Geen sector kan zonder innovatie. En innovatie kan niet zonder gedrevenheid. En gedrevenheid ontstaat alleen als er een flinke dosis motivatie achter schuilt. Motivatie die mensen inbrengen en die van binnenuit komt. Op deze manier ontstaan de mooiste nieuwe dingen en de trots, die vanzelf volgt, is de katalysator die het succesvolle vervolg direct weer aanjaagt.

Helaas is in veel scholen ook een ander mechanisme ontstaan. Mede onder invloed van allerlei uit de VS overgewaaide management- en onderwijstheorieën is het gelegenheid bieden tot innovatie vervangen door een topdownsysteem dat uitgaat van voorschrijven, controleren en wantrouwen. Veel van deze theorieën hebben hun meerwaarde laten samenlevingen waar veel te winnen valt bij een betere regulering. Maar in een al overgereguleerde maatschappij als de onze bekrachtigen ze iets dat al overvloedig aanwezig is: motivatieondermijnende bemoeizucht.

Het gekke is dat we vanuit motivatietheorieën vrij goed weten hoe we kinderen het best kunnen motiveren om tot leren te komen. Maar die vergeten we toe te passen op de schoolorganisaties waarin we zelf werken. Eigenlijk is er maar één invloedrijke theorie (Deci & Ryan, 1985 en 2002) in motivatieland en die is ook nog heel simpel ook. Om tot intrinsieke motivatie en gerichte actie te komen zal namelijk aan drie voorwaarden voldaan moeten worden, te weten relatie, competentie en autonomie. Relatie staat voor het gevoel er als persoon bij te horen, geaccepteerd te zijn en vertrouwen te hebben van / in anderen. Competentie staat voor het geloof in eigen kunnen en het gevoel tot iets in staat te zijn. Autonomie staat voor behoefte om een eigen invulling te kunnen geven aan de werkzaamheden. Samen zijn ze een belangrijk gedeelte de noodzakelijke fundering die innovatie mogelijk moet maken

Dit staat haaks op een schoolorganisatie die gebaseerd is op wantrouwen, de verantwoordelijkheid weghaalt van de werkvloer en een controlesysteem heeft waarmee iedere vorm van eigen invulling verleden tijd is. Een wereld ook waarin onderwijsmethoden dwangmatig, verkeerd en te voorschrijvend gebruikt worden. In een dergelijk systeem gaat veel te veel schaarse tijd zitten in verantwoording en administratie en innovatie van binnenuit krijgt nauwelijks nog een kans.

Kortom, het stuur zit aan de verkeerde kant. Er zijn, internationaal gezien, best onderwijssystemen waarbij het goed is om wat meer centraal te sturen, maar de overdaad schaadt, zeker in Nederland. Willen wij succesvol blijven, dan zal het stuur terug moeten naar de leerkracht. Gesteund door een goede opleiding en een stimulerende organisatie en met controle op hoofdlijnen. En vervolgens kunnen we de kern van innovatie opnieuw gaan ontdekken. Het ontstaat op de werkvloer, dicht bij de leerlingen. En niet in grootschalige, topzware projecten waarbij meer mensen zich bezig houden met plannen maken en projecten managen in plaats van met kinderen te werken.

Meer over het georganiseerde wantrouwen, vindt u de onderstaande discussiefilm:

De iPad in het basisonderwijs

2010-04-07T15:38:00.011+02:00

Niemand kan het zijn ontgaan. Het afgelopen weekend was de iPad voor het eerst verkrijgbaar in de winkel. Vooralsnog alleen in de VS, maar de verwachting is dat in het najaar het apparaat ook in Nederland verkrijgbaar zal zijn.

Ook dit keer is het Apple weer gelukt om een ware hype te creëren rond de introductie van een nieuw apparaat. En inderdaad wilden veel mensen (ongeveer 300.000) de gadget meteen hebben. De dommeriken lagen in een slaapzaak voor de Apple store op straat te wachten en de slimmeriken hadden hun bestelling online geplaatst. Wel zo handig.

De vraag die ons bezighoudt is natuurlijk wat de iPad voor het basisonderwijs kan gaan betekenen. Het is daarbij van belang om onderscheid te maken tussen het nu beschikbare hypemodel van Apple en het type apparaat dat de iPad is. In feite gaat het om een verrijkte e-reader, waarop naast boeken, kranten en tijdschriften lezen ook films bekeken en muziek beluisterd kan worden. Misschien nog wel interessanter is dat je ermee op het internet kunt surfen en je mail ermee kunt beantwoorden.

Uiteraard moeten we maar eens bekijken of het lezen op een iPad-scherm hetzelfde aanvoelt als lezen in een boek. En er zullen zeker nog andere zaken gaan tegenvallen. Allemaal zaken die in latere versies of concurrerende verrijkte e-readers opgelost zullen zijn. Daarom is deze iPad toch de eerste stap in een nieuw tijdperk, want hiermee is er opnieuw een alternatief voor het papieren boek. Eerst was er het digitale schoolbord, dat in groepssituaties door het groot projecteren, het gebruik van boeken minder noodzakelijk maakte. Nu lijkt er met de verrijkte e-readers als de iPad ook in andere situaties een alternatief te zijn voor het werken vanaf papier. Er zullen basisscholen zijn die dit aan gaan grijpen om door te groeien naar een min of meer papierloze school. Waarschijnlijk met de duurzaamheidsgedachte als belangrijkste argument.

In het middelbaar onderwijs zou het nog wel eens veel sneller kunnen gaan, want daar kan de iPad ook de oplossing zijn voor een ander probleem. Al jaren wordt kritisch gekeken naar de tere kinderruggetjes, behangen met een rugzak met 15 kilo aan boeken. En nu is er ineens een kansrijk alternatief van 0,68 kilo. Ik zou het wel weten. Ze konden mijn rug op.

Meer weten over de iPad. Bekijk de video van iJustine: